Του Γιάννη Καραμήτσιου, προέδρου του σωματείου «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας»

Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας πάσχει, σε αρκετούς τομείς, από υπανάπτυξη σε σχέση με τις υπόλοιπες 12 περιφέρειες της χώρας. Οι κάτοικοί της έχουν το χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής. Κατέχουν την τέταρτη χειρότερη θέση σε κίνδυνο φτώχειας. Βρίσκονται κάτω από τη μέση σε κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Είναι αντι-προτελευταίοι στη συμβολή των επενδύσεων στον ετήσιο ρυθμό μεγέθυνσης του εθνικού ΑΕΠ. Βρίσκονται κάπου στη μέση σε αριθμό τραπεζικών λογαριασμών ή επιχειρηματικών δανείων ανά κάτοικο. Η λίστα είναι μακριά. Από την άλλη, η Κεντρική Μακεδονία συνιστά -μετά την Αττική- την ισχυρότερη περιφέρεια τής χώρας σε πληθυσμό, οικονομία, ανταγωνιστικότητα, επιστημονικό προσωπικό και πολλούς ακόμα σημαντικούς τομείς. Είναι επίσης σχετικά νέα.

Θα παραθέσουμε έξι βασικούς άξονες για να κλείσει η διαφορά από τις άλλες ελληνικές και ευρωπαϊκές, περιοχές, και να επέλθει ένα αναπτυξιακό άλμα.

Πρώτη προτεραιότητα συνιστά η μεγέθυνση του λιμανιού τής Θεσσαλονίκης και η σύνδεσή του με το βαλκανικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Αυτό είναι κάτι ρεαλιστικό και τρέχει ήδη μέσω της επέκτασης του έκτου προβλήτα, αν και με καθυστερήσεις.

Δεύτερη προτεραιότητα αποτελεί η επένδυση στη Σίνδο και στο Καλοχώρι, τις δύο βιομηχανικές περιοχές, που προσφέρουν μεγάλες προοπτικές για ανάπτυξη και προσέλκυση κεφαλαίων.

Τρίτη προτεραιότητα συνιστά η ανάπλαση όλου του παραλιακού μετώπου από το Καλοχώρι μέχρι το Αγγελοχώρι, κάτι το οποίο ήδη βρίσκεται σε σχεδιασμό αλλά προχωρά με ρυθμούς χελώνας. Ένα τέτοιο έργο θα φέρει νέους κατοίκους, πιο εύπορους τουρίστες και επίσης επιχειρήσεις.

Ως τέταρτη προτεραιότητα θα τονίζαμε την ανάπτυξη, σε όλους τους νομούς της περιφέρειας, δικτύων παραγωγής, διανομής και αποθήκευσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, και ιδιαίτερα τής ηλιακής.

Πέμπτη προτεραιότητα είναι βέβαια η εξέλιξη πολυεπίπεδου τουρισμού και όχι μόνο για τη Χαλκιδική. Μιλάμε για πολιτιστικό, ιστορικό οικολογικό και θρησκευτικό τουρισμό, όπως και «ασημένιο» τουρισμό για ηλικιωμένους που αφήνουν και περισσότερο χρήμα.

Έκτη προτεραιότητα, αλλά όχι λιγότερο σημαντική, αποτελεί η ποιοτική αναβάθμιση τής Θεσσαλονίκης που θα προσελκύσει ανώτερα κεφάλαια και κόσμο. Αυτή θα αρχίσει φυσικά με το μετρό και θα συνεχιστεί με δεκάδες άλλα προγράμματα, όπως η ανάπλαση τής ΔΕΘ, το flyover, η διαπλάτυνση τής παλιάς παραλίας, η ανάπλαση τής Αριστοτέλους, το μουσείο Ολοκαυτώματος και η πλατεία Ελευθερίας.

Όλα αυτά μπορούν να υλοποιηθούν με επενδύσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, τα οποία όμως δεν είναι πολλά και γίνονται ακόμα πιο προσβάσιμα αν σπάσουν ανά έτος μέσα σε ορίζοντα δεκαετίας. Για αυτόν τον σκοπό διατίθενται ισχυρά πακέτα τής ΕΕ αλλά και κεφάλαια από τη διεθνή αγορά. Θα χρειαστεί οργανωμένο σχέδιο (δεν υπάρχει ακόμη), όπως και ισχυρό τοπικό πολιτικό δυναμικό, το οποίο όμως στην εποχή μας είναι δυστυχώς πιο αδύναμο από ποτέ.

Την Τρίτη 20 Φεβρουαρίου 2024, το Σωματείο «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας» (www.thessaloniki21.gr) έστειλε επιστολή στον Δήμαρχο κ. Αγγελούδη και στον Αντιδήμαρχο Περιβάλλοντος κ. Νικηφορίδη για το πράσινο στη Νέα Παραλία.

Αναλυτικά,

«Η κατάσταση του χλοοτάπητα στη Νέα Παραλία, από το άγαλμα τού Μεγάλου Αλεξάνδρου και ανατολικότερα, δεν είναι καλή. Όπως βλέπετε στις τρεις πρώτες φωτογραφίες (1 – 3), είναι είτε ακούρευτος, είτε ξεραμένος, είτε αναμεμειγμένος με άγρια φυτά. Αυτό συνιστά μια αρνητική εικόνα για χιλιάδες πολίτες και επισκέπτες που κάνουν τις βόλτες τους καθημερινά. Και, ενώ θα μπορούσαμε να αντιληφθούμε κάποιες δικαιολογίες για τους ξηρούς μήνες τού καλοκαιριού, στην προκειμένη περίπτωση μιλάμε για την κατάσταση που επικρατούσε στις 10 Φεβρουαρίου 2024.

Η Νέα Παραλία συνιστά ένα από τα κορυφαία παραλιακά μέτωπα τής Ευρώπης και το στολίδι τής Θεσσαλονίκης. Η συμβολή του Αντιδημάρχου σε αυτό το επίτευγμα είναι γνωστή, τόσο ως σχεδιαστής της ανάπλασής της, όσο και ως επικεφαλής στο πρόσφατο παρελθόν τού σωματείου «Φίλοι της Νέας Παραλίας». Ο ίδιος έχει παρέμβει δεκάδες φορές κατά τής υποβάθμισής της, και είμαστε βέβαιοι ότι δεν θα ήθελε να συνεχιστεί αυτή η εικόνα.

Θα θέλαμε να αναφέρουμε ως θετικό παράδειγμα την πολύ καλή φροντίδα του πρασίνου στο σιντριβάνι μεταξύ Λευκού Πύργου και Βασιλικού Θεάτρου (φωτογραφία 4).

Για αυτόν τον λόγο κάνουμε έκκληση:

να δοθεί προτεραιότητα στην επιμέλεια τού παραλιακού πρασίνου από το άγαλμα τού Μεγάλου Αλεξάνδρου μέχρι το Μέγαρο Μουσικής, καθώς πρόκειται για σημείο «βιτρίνα» τής πόλης
να βρεθούν οι κατάλληλοι πόροι, σε υλικό, χρήμα και προσωπικό, όπως σωστά γίνεται στην περιοχή τού Λευκού Πύργου
αν δεν μπορεί να διατηρηθεί σωστά το γκαζόν λόγω έλλειψης πόρων, να αντικατασταθεί από ένα άλλο είδος πρασίνου, ίσως πιο άγριο, που θα χρειαστεί εργασία χαμηλότερης έντασης
να φυτευτούν και περισσότερα δένδρα, όπως μουριές που κάνουν καταπληκτική σκιά, ροδιές, ελιές κ.α.
Θα χαρούμε να λάβουμε την απάντησή σας σχετικά με τη βελτίωση τής κατάστασης, και επίσης να επικοινωνήσουμε για περαιτέρω ιδέες. Ως σωματείο και ενεργοί πολίτες, θα χαρούμε επίσης να βοηθήσουμε με οποιονδήποτε τρόπο προς αυτή την κατεύθυνση.»

Ο Πρόεδρος του σωματείου, Γιάννης Καραμήτσιος, δήλωσε:

«Η Νέα Παραλία είναι η βιτρίνα τής πόλης. Αν πρέπει κάπου να δοθεί προτεραιότητα από τους περιορισμένους πόρους μας, είναι εκεί. Το γκαζόν πρέπει να το περιποιούμαστε με συνέπεια και φροντίδα. Αν δεν μπορούμε, να το αντικαταστήσουμε με άλλου τύπου βλάστηση, πιο ανθεκτική. Θα χαρούμε να βοηθήσουμε όσο μπορούμε ως ενεργοί πολίτες».

Ο Πρόεδρος του σωματείου Γιάννης Καραμήτσιος έδωσε συνέντευξη στον κ. Πέτρο Κιρκιλή, στο ραδιόφωνο τού ΣΚΑΪ, για τη χριστουγεννιάτικη Θεσσαλονίκη. Αναφέρθηκε στις νέες παραδόσεις της, όπως τα χριστουγεννιάτικα χωριά, ο μπλε ουρανός τής Αγίας Σοφίας, οι κωπηλάτες Αη-Βασίληδες, οι εορτασμοί τής Βασ. Ηρακλείου και άλλα.
Στην ερώτηση ποια είναι τα έργα που πρέπει να γίνουν στη συνέχεια, εστίασε στη διαπλάτυνση τής παλιάς παραλίας και στην πλατεία Ελευθερίας.

Μπορείτε να ακούσετε όλη τη συνέντευξη στο ηχητικό (25:00 – 35:00).

https://www.skairadio.gr/me-ta-xristougenna/episode-2023-12-25

Η επιχειρηματική Θεσσαλονίκη έχει μείνει πολύ πίσω, και αυτό είναι κρίμα δεδομένων των δυνατοτήτων της. Καιρός να απογειωθεί.

Λέξεις: Βασίλης Πανίδης και Γιάννης Καραμήτσιος

Ο Τάσος έχει κατάστημα υποδημάτων στην Εγνατία. Το πήρε από τον πατέρα του και το λειτουργεί εδώ και πολλά χρόνια. Πληρώνει ενοίκιο, κοινόχρηστα και ρεύμα. Είχε και μια υπάλληλο. Με την κρίση η ζήτηση για τον κλάδο τής υπόδησης έπεσε, με αποτέλεσμα ο τζίρος να παρουσιάσει σημαντική μείωση. Ωστόσο τα πάγια έξοδα εκτινάχθηκαν λόγω πληθωρισμού και αύξησης ενοικίου. Κάποια στιγμή διαπίστωσε ότι, αφού πλήρωσε όλες τις υποχρεώσεις του, αυτά που έμειναν ήταν λιγότερα από αυτά που έβγαζε η υπάλληλός του. Έτσι αναγκάστηκε να την απολύσει. Πήρε έτσι μια ανάσα, όμως η υπάλληλος έμεινε άνεργη ενώ αυτός τα βγάζει πέρα μετά βίας.

Ο Μανώλης είναι ασφαλιστικός διαμεσολαβητής. Έχει ένα μικρό γραφείο και μια γραμματέα, ώστε να διαθέτει την ευελιξία να βγαίνει σε εξωτερικά ραντεβού. Σε μια αγορά που χαρακτηρίζεται από τη χαμηλότερη ασφαλιστική συνείδηση στην Ευρώπη, τα έσοδα δεν είναι τόσο υψηλά ώστε να καλύψουν τα πάγια έξοδα και να αφήσουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα. Επιπλέον, δεν μπορεί να αποκρύψει ούτε ένα ευρώ, αφού ο τζίρος του δηλώνεται από τις ασφαλιστικές εταιρίες με τίς οποίες συνεργάζεται. Σκέφτεται να κλείσει το γραφείο του στην Καλαμαριά και να μετατρέψει σε έδρα την κατοικία του.

Η Κατερίνα είναι δικηγόρος. Σε μια αγορά με πλεόνασμα δικηγόρων σε σχέση με τη ζήτηση, το επάγγελμα δεν έχει ψωμί για όλους. Με τα δικαστήρια στο κέντρο τής πόλης, η ενοικίαση γραφείου, η καθημερινή μετάβαση σ’ αυτό και το κόστος τής πολύωρης στάθμευσης δημιουργούν κόστη που είναι δύσκολο να καλυφθούν. Το μέλλον της φαντάζει αβέβαιο. Ούτε λόγος βέβαια να προσλάβει ασκούμενο ή βοηθό.

Και οι τρεις είναι ελεύθεροι επαγγελματίες στην πόλη μας, τη Θεσσαλονίκη. Πληρώνουν ασφαλιστικές εισφορές επιπλέον όλων τών πάγιων εξόδων τους. Φορολογούνται με έναν τρόπο αντίθετο σε κάθε έννοια ισονομίας, η οποία αποτελεί το απαραίτητο συστατικό τής δημοκρατίας. Αντιμετωπίζουν ένα φορολογικό σύστημα που τούς επιβαρύνει δυσανάλογα σε σχέση με όλες τις υπόλοιπες επαγγελματικές κατηγορίες και τούς συνταξιούχους. Πληρώνουν τέλος επιτηδεύματος, άσχετα από το εισόδημά τους, δηλαδή ένα είδος ποινής επειδή απλώς εργάζονται. Για αυτούς δεν ισχύει το αφορολόγητο, καθώς φορολούνται από το πρώτο ευρώ, η δε φορολογική τους κλίμακα είναι υψηλότερη από τις υπόλοιπες κατηγορίες φορολογουμένων. Επιπλέον πληρώνουν προκαταβολή φόρου για το επόμενο έτος, άσχετα από το αν θα εξακολουθήσουν να δραστηριοποιούνται ή αν είναι ακόμη εν ζωή.

Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, το νέο φορολογικό νομοσχέδιο τούς βαφτίζει όλους φοροφυγάδες. Τούς επιβάλλει ένα ελάχιστο ποσό που μάλιστα αυξάνεται ανάλογα με τα χρόνια δραστηριότητας, άσχετα αν έχουν πραγματοποιήσει κέρδη ή όχι. Κάποιοι που προφανώς δεν έχουν ιδέα πώς λειτουργεί η αγορά, θεωρούν ότι αν ασκείς ελεύθερο επάγγελμα έχεις και εξασφαλισμένα κέρδη.

Τι πρέπει να γίνει

Μερικά πράγματα πρέπει να βελτιωθούν σε επίπεδο κεντρικής κυβερνητικής πολιτικής και κάποια άλλα σε τοπικό επίπεδο.

Στο κεντρικό εθνικό επίπεδο θα πρέπει να καταργηθεί όσο το δυνατόν συντομότερα το τέλος επιτηδεύματος που ταλαιπωρεί άδικα τόσους επαγγελματίες. Να μειωθούν όλοι φόροι και οι εισφορές σε αναλογικό βαθμό, αντί να συλλέγονται για να μετατραπούν σε περιστασιακά επιδόματα μιζέριας (market pass, fuel pass, youth pass κλπ) που δεν προσφέρουν καμία ουσιαστική λύση σε κανέναν. Να καταργηθούν τα απαράδεκτα τεκμαρτά εισοδήματα. Οι φορολογικές κλίμακες και προκαταβολές να γίνουν πιο ορθολογικές. Να μειωθεί η προκαταβολή τού ετήσιου φόρου. Να παταχθεί η φοροδιαφυγή μέσω τού περιορισμού του ρευστού, τη χρήση τεχνητή νοημοσύνης και τη διάδοση των ηλεκτρονικών πληρωμών – σε αυτό θα πρέπει να βοηθήσουν και οι τράπεζες με τη μείωση των σχετικών χρεώσεων. Η ΑΑΔΕ (Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων) έχει κάνει επίσης μια καλή αρχή με τη διασταύρωση στοιχεών από 3,8 εκατομμύρια νοικοκυριά – αυτό αποδεικνύει ότι αν υπάρχει πολιτική βούληση μπορεί να γίνει και ουσιαστική δουλειά. Οι αποδείξεις να χρησιμοποιούνται, σε όποιο δυνατό βαθμό, για να εκπέσουν από το φορολογητέο εισόδημα. Τέλος, η ίδια φορολογική νομοθεσία να γίνει απλούστερη και πιο κατανοητή: δεν είναι δυνατόν να συνεχίσουμε με 1047 φοροαπαλλαγές, όπως προβλέπεται από το νυν καθεστώς. Οι κανόνες και οι εξαιρέσεις να μειωθούν ραγδαία, και ο συνολικός φορολογικός κώδικας να περιοριστεί σε λίγες σελίδες. Αυτό θα φέρει σταθερότητα, διαφάνεια και φυσικά πιο φιλοεπενδυτική πολιτική.

Όσον αφορά την επιχειρηματικότητα στη Θεσσαλονίκη: πρέπει να πάμε προς ολική μεταμόρφωση τής πόλης. Η επιχειρηματική κίνηση στο κέντρο και στις συνοικίες θα απογειωθεί μόνο όταν ολοκληρωθούν έγκαιρα όλα τα τρέχοντα έργα υποδομών: μετρό, υπερυψωμένη περιφερειακή (fly over), διαπλάτυνση παλιάς παραλίας, έκτη προβλήτα, σιδηροδρομική σύνδεση λιμανιού, ανάπλαση ΔΕΘ, όπως και εξανθρωπισμός τής πόλης με πάρκα, πράσινο, καθαριότητα, πεζοδρόμους, χώρους στάθμευσης, φωτισμό, κάμερες, ασφάλεια. Οι Δήμοι και η Περιφέρεια θα παίξουν σημαντικό ρόλο σ’ αυτά, είτε μέσα από δικά τους προγράμματα είτε μέσα από πολιτική πίεση προς την κεντρική κυβέρνηση. Θα πρέπει επίσης να δουλέψουν περισσότερο για την προβολή τής περιοχής ως αυτόνομο τουριστικό προορισμό, και όχι μόνο ως πέρασμα για τη Χαλκιδική το καλοκαίρι. Τέλος, τα επιμελητήρια τής πόλης θα πρέπει να εστιάσουν στην προβολή της ως επενδυτική και επιχειρηματική επιλογή. Οι δυνατότητες τής πόλης είναι μεγάλες, τα ταλέντα πολλά ανάμεσα σε 100 χιλιάδες φοιτητές, η ποιότητα ζωής είναι δυνητικά υπέροχη για να προσελκύσει ψηφιακούς νομάδες, ενώ η κομβική της γεωγραφική θέση πρέπει να αξιοποιηθεί στο έπακρον.

Η κάθε μία από τις παραπάνω προτάσεις θα μπορούσε να αναπτυχθεί μέσα από ένα ξεχωριστό κείμενο. Με το παρόν κάνουμε απλώς μια πρώτη σύντομη τοποθέτηση, η οποία θα εξειδικευτεί στη συνέχεια μέσα από πιο στοχευμένες παρεμβάσεις και εκδηλώσεις τού σωματείου μας. Η επιχειρηματική Θεσσαλονίκη έχει μείνει πολύ πίσω, και αυτό είναι κρίμα δεδομένων των δυνατοτήτων της. Καιρός να απογειωθεί.

*Ο Βασίλης Πανίδης είναι Ασφαλιστικός Πράκτορας και Agency Manager στην IONIOS NEW AGENCY, και Β΄ Αντιπρόεδρος στον ΣΔΑΕ (Σύνδεσμος Διαμεσολαβητών Ασφαλιστικών Εργασιών).

*Ο Γιάννης Καραμήτσιος είναι υπάλληλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και συγγραφέας τού βιβλίου «Θεσσαλονίκη 100 Μικρές Ιστορίες».

Και οι δύο είναι μέλη του σωματείου «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας». Οι απόψεις που παρουσιάζουν στο άρθρο είναι αυστηρά προσωπικές.

Λέξεις Γιάννης Καραμήτσιος και Ευαγγελία Τζιάκα

Η Θεσσαλονίκη ζει σε μία περίοδο έξαρσης της οπαδικής βίας. Από το 2017 μέχρι φέτος καταγράφηκαν, μόνο στους δρόμους της πόλης, τουλάχιστον 11 σοβαρά περιστατικά, με το πιο πρόσφατο στον φετινό Αύγουστο. Τα περισσότερα από αυτά περιλάμβαναν συμπλοκές, μαχαιρώματα, πυροβολισμούς. Δυστυχώς είχαμε και τρεις νεκρούς: τον Νάσο Κωνσταντίνου (2017), τον Tόσκο Μποζατζίσκι (2020) και τον Άλκη Καμπανό (2022). Ο θάνατος του τελευταίου προκάλεσε τη μεγαλύτερη αίσθηση στο πανελλήνιο, λόγω της πρωτοφανούς και απρόκλητης αγριότητας.

Ακόμη, σημειώθηκαν πολλά βίαια επεισόδια στα γήπεδα με εμπλοκή των οπαδών από ομάδες της πόλης. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα μπορούμε να αναφέρουμε τον τελικό του κυπέλλου το 2017 στο Βόλο, τη διακοπή του ντέρμπι ΑΕΚ – ΠΑΟΚ το 2018 και τον τελικό του κυπέλλου του 2022 στο ΟΑΚΑ.

Τα αίτια αυτής της μορφής βίας συνδέονται βεβαίως με ευρύτερα κοινωνικά θέματα. Ωστόσο στη Θεσσαλονίκη φαίνεται ότι υπάρχουν ιδιαίτεροι λόγοι και παράγοντες που συντελούν στην έξαρση της οπαδικής βίας.

Η ιδιαιτερότητα της Θεσσαλονίκης

Ελάχιστες πόλεις στον κόσμο πρέπει να έχουν τόση εμμονή με τους ποδοσφαιρικούς –και παλαιότερα μπασκετικούς- συλλόγους τους. Στη Θεσσαλονίκη κάποτε λειτουργούσαν ταυτοχρόνως μέχρι και πέντε αμιγώς αθλητικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί στα FM – ασφαλώς παγκόσμιο ρεκόρ για οποιαδήποτε πόλη. Σήμερα λειτουργούν δύο τέτοιοι σταθμοί στα FM και κάποιοι ακόμη διαδικτυακά, κάτι το οποίο επίσης πρέπει να αποτελεί διεθνή μοναδικότητα. Οι συζητήσεις για τα αθλητικά είναι πολύ συχνές ανάμεσα στους νέους αλλά και τους μεγαλύτερους. Η λατρεία για τον ΠΑΟΚ, τον Άρη και τον Ηρακλή παραμένει χαρακτηριστική. Είναι δύσκολο να τα ποσοτικοποιήσουμε όλα αυτά, αλλά παρόμοια εμμονή δεν παρατηρείται τόσο μαζικά στην Αθήνα (παρά τα σοβαρά θέματα βίας που παρατηρούνται και εκεί).

Δεν μπορούμε να ξεκαθαρίσουμε εύκολα γιατί αυτό συμβαίνει ειδικά στη Θεσσαλονίκη. Μία εξήγηση μπορεί να αποδοθεί στον ισχυρό συμβολισμό που ανέπτυξε αρχικά ο ΠΑΟΚ στη δεκαετία του 1970, ως η πρώτη ομάδα που αμφισβήτησε το αθηναϊκό κατεστημένο στο ποδόσφαιρο. Συσπείρωσε έτσι όλο το παράπονο μιας πόλης που θεωρούσε τον εαυτό της περιθωριοποιημένο. Επίσης ο συμβολισμός του ΠΑΟΚ ως λαϊκή ομάδα της προσφυγιάς, σε αντίθεση με τον πιο «αστό» Άρη, δημιούργησε μια έντονη ταυτοτική αντίθεση εντός της πόλης. Έτσι λοιπόν αναπτύχθηκε μια κόντρα, ήδη από τη δεκαετία του 1970. Αυτή η κόντρα, μέσα από τους οπαδικούς συνδέσμους, τα τοπικά ΜΜΕ και τους αθλητικούς παράγοντες,απέκτησε έναν πιο τοξικό χαρακτήρα με ρητορική μίσους, ανορθολογική αντιπαλότητα και προκαταλήψεις. Όλα αυτά βρήκαν αντανάκλαση στα γήπεδα και στους δρόμους. Στη Θεσσαλονίκη είχαμε ήδη τον πρώτο νεκρό το 1983, όταν οπαδοί του Άρη μαχαίρωσαν έναν νεαρό που τους ρώτησε για το σκορ ενός αγώνα στον οποίον ηττήθηκαν.

Έκτοτε η κατάσταση άρχισε να ξεφεύγει. Μερικοί οπαδικοί σύνδεσμοι γιγαντώθηκαν και αυτονομήθηκαν αναπτύσσοντας τη δική τους ταυτότητα. Κατέληξαν να γίνουν μικροί στρατοί που συχνά μετατράπηκαν σε καταφύγια αλητείας, περιθωρίου και εγκληματικότητας. Μάλιστα δεν είναι λίγες οι φορές που η αστυνομία,σε εφόδους που έκανε κατά καιρούς,βρήκε στους χώρους τουςκανονικά οπλοστάσια. Από το τέλος της δεκαετίας του 1990, κάποιοι από αυτούς τους συνδέσμους απέκτησαν μικρόφωνο στα ραδιόφωνα, αυξάνοντας έτσι το κοινωνικό αλλά και πολιτικό τους αποτύπωμα με λούμπεν φρασεολογία, ρητορική μίσους και δαιμονοποίηση των αντιπάλων τους. Αντίστοιχη φιλοξενία βρήκαν και σε τοπικά τηλεοπτικά κανάλια, όπου οι μεταμεσονύκτιες εκπομπές τους κυμάνθηκαν ανάμεσα στο γραφικό και το επικίνδυνο.

Ακόμα όμως και σε αυτό το θέμα, κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η Θεσσαλονίκη δεν αποτελεί πρωτοτυπία καθώς τα ίδια φαινόμενα παρατηρήθηκαν και στην Αθήνα. Θα μπορούσαμε να ανταπαντήσουμε ότι η πυκνότητα και η ένταση αυτών των φαινομένων ήταν και είναι μεγαλύτερη στη Θεσσαλονίκη, μια πόλη πέντε φορές μικρότερη από την Αθήνα. Η νεολαία εδώ έχει σίγουρα λιγότερες επιλογές για έναν πιο ποιοτικό προσανατολισμό. Απουσιάζουν οι μεγάλοι τοπικοί καλλιτέχνες, οι λογοτέχνες και οι άλλες μορφές που παρουσίαζαν κάποτε ένα διαφορετικό πρότυπο. Απουσιάζουν τα σημαντικά ιδρύματα, τα στέκια πολιτισμού και οι θεσμοί που θα ενέπνεαν μια μεγάλη μάζα νέων. Ακόμα και ο πολιτικός κόσμος δεν έχει τη λάμψη που είχε κάποτε – για παράδειγμα, μόνο τρεις Θεσσαλονικείς συμπεριλαμβάνονται σε ένα υπουργικό συμβούλιο 64 προσώπων.

Αντιθέτως, η φτώχεια, η ανεργία, η υποαπασχόληση και η αίσθηση αδιεξόδου πρυτανεύουν. Οι θεωρίες συνωμοσίας και ο ανορθολογισμός κυριαρχούν, αυτό άλλωστε φάνηκε και επί πανδημίας. Τα σημαντικά έργα λείπουν, αναβάλλονται ή καθυστερούν, με τρανταχτό παράδειγμα το μετρό. Στις εθνικές εκλογές, τα κόμματα εκτός βουλής σημείωσαν ρεκόρ στη Θεσσαλονίκη, κάτι που δηλώνει ότι η εμπιστοσύνη του κόσμου στο σύστημα είναι χαμηλή. Έτσι μέρος των νέων ανδρών βρίσκει καταφύγιο στον οπαδισμό, και η πιο λούμπεν μερίδα από αυτούς στη βία.

Τι μπορεί να γίνει

Είναι πολύ δύσκολο να προτείνουμε γρήγορες και συγκεκριμένες λύσεις σε ένα θέμα τόσο βαθύ και οριζόντιο. Μια εύκολη αρχή θα ήταν ο περιορισμός της ισχύος των οπαδικών συνδέσμων. Αλλά αυτός έχει ήδη συμβεί σε μεγάλο βαθμό με την απαγόρευση μετακίνησης στα εκτός έδρας παιχνίδια και τον αποκλεισμό τους από τα περισσότερα ΜΜΕ. Από την άλλη, ακόμα και αν οι σύνδεσμοι εκλείψουν τυπικά, οι νεαροί οπαδοί θα συνεχίσουν να λειτουργούν ως άτυπες ομάδες μέσα από τα σόσιαλ και άλλα δίκτυα. Οπότε το θέμα δεν είναι τόσο απλό.

Ένα άλλο βήμα θα μπορούσε να γίνει από τον πολιτικό, σωματειακό και δημοσιογραφικό κόσμο της πόλης. Αυτοί δεν θα πρέπει να αρκεστούν μόνο στην καταδίκη της βίας (εύκολο και αυτονόητο), αλλά να ρίξουν τη συνολική ένταση με τον λόγο και τις παρεμβάσεις τους. Υπάρχουν πολιτευτές, παράγοντες και δημοσιογράφοι που μιλούν και δρουν σαν τραμπούκοι, με προκλητικές αναρτήσεις στα σόσιαλ ή με σχόλια στα μικρόφωνα. Η τοξικότητα πρέπει να εκλείψει.Να μη θυσιάζονται τα πάντα στον βωμό των likes ή της ακροαματικότητας. Αυτό μπορεί να συμβεί πιο εύκολα από όσο νομίζουμε, αρκεί να δώσουν τον σωστό τόνο μερικά πρόσωπα με επιρροή.

Το κύμα αγανάκτησης και επαγρύπνησης που ξέσπασε μετά από τον θάνατο του Άλκη, είναι ελπιδοφόρο. Εκεί η πόλη έδειξε το καλύτερο δυνατό πρόσωπο. Άρθρα, εκδηλώσεις, αναρτήσεις στα σόσιαλ, ομιλίες, εκπομπές, πολιτικές παρεμβάσεις και ένα σωρό ακόμα αντιδράσεις έδωσαν ένα μαζικό χαρακτήρα στο μήνυμα «ποτέ ξανά». Μέχρι και η δικαιοσύνη αντιλήφθηκε αυτό το κύμα και καταδίκασε πρωτόδικα τους δολοφόνους με ισόβια ή πολυετείς καθείρξεις. Καμία επιείκεια και καμία διάθεση ανοχής. Η Θεσσαλονίκη θα πρέπει να χτίσει πάνω σ’ αυτό το προηγούμενο και να διατηρήσει τα θετικά αντανακλαστικά της, με διαρκείς καμπάνιες σε όλα τα επίπεδα.

Τέλος, μια πιο θεσμική παρέμβαση θα μπορούσε να γίνει στον χώρο της εκπαίδευσης. Σε συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας, θα μπορούσαν να μπουν στα σχολεία μερικά έκτακτα προγράμματα κατά της οπαδικής βίας, και γενικότερα κατά της βίας και της δαιμονοποίησης των αντιπάλων σε οποιονδήποτε χώρο. Ενδεχομένως, οι αθλητικοί σύλλογοι θα μπορούσαν να αναλάβουν, εκτός από τις προπονήσεις, να διδάξουν στα μέλη τους τις αξίες του αθλητισμού, προσκαλώντας παράλληλα τις οικογένειες τους σε σεμινάρια που στοχεύουν στην ενημέρωση αλλά και διαμόρφωση μιας πιο υγιούς σχέσης με τον αθλητισμό. Σε αυτά τα προγράμματαθα μπορούσαν να συνδράμουν οι δημοτικές αρχές, τα ιδρύματα και προσωπικότητες της πόλης. Φυσικά δεν περιμένουμε να γίνουν θαύματα, ωστόσο μια τέτοια εκπαιδευτική πρωτοβουλία σίγουρα θα μπορούσε να σπείρει σπόρους που στη συνέχεια θα φυτρώσουν και θα καρπίσουν στη νοοτροπία μερικών παιδιών.

*Ο Γιάννης Καραμήτσιος είναι Πρόεδρος του σωματείου «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας».

*Η Ευαγγελία Τζιάκα είναι μέλος του σωματείου «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας» και υποψήφια κοινοτική σύμβουλος με τον συνδυασμό «Ναι στη Θεσσαλονίκη» στην Ε’ Δημοτική Κοινότητα του Δήμου Θεσσαλονίκης. Οι απόψεις των συγγραφέων είναι αυστηρά προσωπικές και δεν εκφράζουν απαραίτητα τις θέσεις των οργανισμών ή των παρατάξεων όπου ανήκουν.

Το παρακάτω βίντεο δημιουργήθηκε με επιμέλεια της Parallaxi και αξίζει να το δείτε.

Λέξεις: Γιάννης Καραμήτσιος
Στις εκλογές της 21η Μαΐου, τα εκτός βουλής κόμματα στην Α’ Θεσσαλονίκης συγκέντρωσαν πάνω από 22%, δηλαδή το μεγαλύτερο ποσοστό από όλες τις εκλογικές περιφέρειες της Ελλάδας. Η ΝΔ, αν και ανέβηκε σε πολλές περιοχές, εδώ έχασε ποσοστά. Θριάμβευσαν η ΝΙΚΗ και η Πλεύση. Αυτό το είχα διαισθανθεί στις συζητήσεις μου με πολίτες από όλα τα στρώματα λίγο πριν τις εκλογές. Υπάρχει πολλή γκρίνια, και ένα αίσθημα στασιμότητας και εγκατάλειψης που μεταφράστηκε σε υψηλό ποσοστό ψήφου διαμαρτυρίας.

Αναζητώντας τα αίτια, θα παρουσιάσω τα, κατά τη γνώμη μου, πέντε πιο σημαντικά:

1- Οικονομική και επιχειρηματική στασιμότητα.

Οι συνοικίες είναι γεμάτες με κλειστά μαγαζιά, τα μεροκάματα χαμηλά, οι μισοί ταξιτζήδες δεν βγαίνουν (αναφέρω ένα παράδειγμα επαγγελματικού κλάδου ανάμεσα σε πολλούς). Πολλοί νέοι φεύγουν για Αθήνα ή εξωτερικό. Η ανεργία εκτιμάται από μερικές πηγές στο 30%, δηλαδή αρκετά πάνω από τον εθνικό μέσο όρο. Όπως τόνισε πρόσφατα ο πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, κ. Φιλιππίδης, καθημερινά μπαίνει λουκέτο σε πολλά καταστήματα της πόλης. «Οι καταναλωτές αδυνατούν πλέον να αγοράσουν ακόμα και τα βασικά». Η ρωσική επίθεση στην Ουκρανία επηρέασε την περιοχή μας περισσότερο από τη νότια Ελλάδα, λόγω εγγύτητας και παραδοσιακών δεσμών με τις χώρες αυτές. Η αποβιομηχάνση του νομού από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα είναι ίσως η μεγαλύτερη στη χώρα. Όλα αυτά τα στοιχεία συνθέτουν μια εικόνα μαρασμού και απαισιοδοξίας.

2- Έργα σε ρυθμό χελώνας.

Έχουμε μία λίστα 10 – 15 μεγάλων έργων, όπου δεν σημειώνεται καμία αισθητή πρόοδος. Οι πολίτες ακούν για ανάπλαση ΔΕΘ, πλατείας Αριστοτέλους και συνολικού παραλιακού μετώπου, πάρκο στην πλατεία Ελευθερίας, πλατεία Διοικητηρίου, διαπλάτυνση της παλιάς παραλίας, νέο γήπεδο Τούμπας, μουσείο Ολοκαυτώματος, και άλλα πολλά, ωστόσο δεν βλέπουν τίποτα. Βέβαια όλα αυτά τα προγράμματα χρειάζονται πρώτα ένα στάδιο ωρίμανσης με μελέτες και διοικητικές εγκρίσεις, προτού «μπουν οι μπουλντόζες». Ωστόσο ο κόσμος έχει κουραστεί και δυσπιστεί. Το μετρό έβαλε το τελευταίο καρφί στο φέρετρο της αξιοπιστίας τής κεντρικής διοίκησης. Το πάρκινγκ στην πλατεία Ελευθερίας μάλλον ναυαγεί, καθώς δεν βρίσκεται ιδιώτης που να επενδύσει. Η ανάπλαση της ΔΕΘ συναντά επίσης θέμα χρηματοδότητησης και σίγουρα θα χάσει τον στόχο του 2026. Η λίστα με τις καθυστερήσεις ή ματαιώσεις είναι μεγάλη.

3- Έλλειψη τοπικού οράματος

Προηγούμενες δημοτικές διοικήσεις είχαν να παρουσιάσουν ένα κεντρικό έργο ή όραμα. Η διοίκηση Κούβελα συνδέθηκε με την ελεύθερη ραδιοφωνία – τηλεόραση. Η διοίκηση Κοσμόπουλου με την πολιτιστική πρωτεύουσα. Η διοίκηση Παπαγεωργόπουλου με τη νέα παραλία και το νέο δημαρχιακό μέγαρο. Η διοίκηση Μπουτάρη με την εξωστρέφεια, τον κοσμοπολιτισμό και τον τουρισμό. Η σημερινή δεν έχει να παρουσιάσει κανένα κεντρικό έργο ή αφήγημα.  Πειορίζεται μόνο στα βασικά, δηλαδή την καθαριότητα, την ασφαλτόστρωση και τη συντήρηση υποδομών – και αυτά όχι πάντα επαρκώς. Ωστόσο μια τέτοια προσέγγιση ούτε εμπνέει ούτε ενθαρρύνει τούς πολίτες για το μέλλον. Ζουν σε μία πόλη με εικόνες παρακμής και εγκατάλειψης, όπως αφρόντιστα πάρκα, ξεθωριασμένα κτίρια και τραγικό κυκλοφοριακό. Η καθημερινότητα είναι και δείχνει μίζερη. Απουσιάζει το κοινό όραμα.

4- Διόγκωση ανορθολογισμού.

Η πόλη σημείωσε αρνητικές επιδόσεις στην πανδημία, με σχετικά χαμηλά ποσοστά εμβολιασμού και υψηλό ποσοστό θανάτων. Ευδοκίμησαν πλαστές ειδήσεις, ψεκασμένες θεωρίες, όπως και η επιρροή παραθρησκευτικών κυκλωμάτων. Η ρωσοφιλία και ο αντιδυτικισμός διατηρούν υψηλό αποτύπωμα.  Αυτό ευτυχώς δεν συνέβη στην πλειοψηφία, αλλά δυστυχώς σε μια σημαντική μειοψηφία της πόλης. Επιπλέον, από την πανδημία και έπειτα, παρατηρούνται στην Θεσσαλονίκη φαινόμενα ενδοοικογενειακής βίας, εγκληματικότητας, αυτοκτονιών, και γενικότερων προβλημάτων ψυχικής υγείας. Αρκεί να διαβάσουμε τα καθημερινά ρεπορτάζ του τοπικού τύπου. Όλη αυτή η κατάσταση ενέτεινε έτσι ένα γενικότερο κλίμα άρνησης και αμφισβήτησης, και ενίσχυσε την «αντισυστημική» ψήφο.

5- Αδύναμη πολιτική εκπροσώπηση.

Κάποτε το κάθε υπουργικό συμβούλιο, ανεξαρτήτως κυβέρνησης, συμπεριελάμβανε σημαντικά ονόματα από τη Θεσσαλονίκη. Χωρίς να εστιάσουμε στην ποιότητα των στελεχών, αξίζει να θυμηθούμε μερικά παραδείγματα: Βενιζέλος, Τσοχατζόπουλος, Καστανίδης, Παπαθεμελής, Ακριτίδης, Κούβελας, Ορφανός, Παπαγεωργόπουλος. Σήμερα δεν υπάρχει ούτε ένας, ή ίσως κανα-δυο το πολύ και εκείνοι περιστασιακά. Αυτό δείχνει την αδύναμη στελέχωση του πολιτικού προσωπικού της πόλης. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σύμφωνα με κατά καιρούς έρευνες, σχεδόν όλοι οι βουλευτές της Θεσσαλονίκης είχαν αρνητική δημοφιλία σε διάφορες φάσεις της προηγούμενης κοινοβουλευτικής περιόδου.

 Ψήφοι εκτός βουλής στη Θεσσαλονίκη (πηγή: Υπουργείο Εσωτερικών).

Τι πρέπει να γίνει

Το πρώτο και πιο εύκολο βήμα είναι να κοπούν οι ουτοπικές εξαγγελίες. Όχι άλλες φανφάρες για έργα που δεν θα γίνουν καν, ή θα ολοκληρωθούν καθυστερημένα, υπερκοστολογημένα και λειψά. Αυτό συνιστά την πρώτη αιτία απογοήτευσης του κόσμου και απαξίωσης τής κάθε εξουσίας, και αυτό είναι που πρέπει επιτέλους να πάψει.

Στη συνέχεια, θα πρέπει να περιοριστεί ο σχεδιασμός σε λίγα βασικά έργα, με εξασφαλισμένη χρηματοδότηση από την αρχή. Αν χρειαστεί να αυξηθεί η κρατική χρηματοδότηση, ελλείψει ιδιωτικού ενδιαφέροντος, τότε ας γίνει αλλά με κόψιμο από άλλες παροχές. Τα ευρωπαϊκά ταμεία ανάκαμψης προσφέρουν κονδύλια για στοχευμένες παρεμβάσεις.

Παράλληλα, να αρχίσει μια συνολική εκστρατεία προώθησης της πόλης στον διεθνή τουριστικό και επιχειρηματικό χάρτη. Να προβληθεί ως κέντρο της περιοχής με πολλά πλεονεκτήματα και γεωπολιτική αξία. Το κέντρο της Pfizer αποτελεί ένα καλό παράδειγμα επιτυχημένης αρχής.

Οι Δήμοι να αναλάβουν το μερίδιό τους προσφέροντας ένα συγκεκριμένο σχέδιο για το 2030, με πέντε-έξι σοβαρλα προτεραιότητες που θα προσφέρουν μια πιο εξωστρεφή και ευρωπαϊκή φυσιογνωμία.

Οι εκλεγμένοι βουλευτές και η Περιφέρεια να αυξήσουν τις διεκδικήσεις και τις παρεμβάσεις τους στην κεντρική διοίκηση. Το προφίλ τους είναι ιδιαίτερα χαμηλό και καλό θα ήταν να ανέβει, ακόμα και συγκρουσιακά αν χρειαστεί.

Τέλος, οι ίδιοι οι πολίτες να οργανωθούν σε σωματεία, κινήσεις, συλλογικότητες για να βοηθήσουν ο ένας τον άλλον και να αναζωογονήσουν το κοινό ενδιαφέρον για τον τόπο τους.

Ο χρόνος μάς προσπερνάει όλους, η ανθρωπότητα οδεύει προς ένα ψηφιακό πράσινο μέλλον, και η Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να μείνει στο φάσμα της απαισιοδοξίας.

*Ο Γιάννης Καραμήτσιος είναι συγγραφέας του βιβλίου «Θεσσαλονίκη 100 μικρές ιστορίες» και Πρόεδρος του σωματείου «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας». Οι απόψεις που παρουσιάζει στο συγκεκριμένο άρθρο είναι αυστηρά προσωπικές.

**Τα εκλογικά γραφήματα προέρχονται από το Υπουργείο Εσωτερικών και ευχαριστούμε τον κ. Παναγιώτη Βαρλάγκα που τα παρέθεσε.

«Αποτελεί ντροπή για την πόλη μας να μένει έτσι παραμελημένο»

Επιστολή προς τον Δήμο Θεσσαλονίκης έστειλε το σωματείο «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας», σχετικά με την κατάσταση που επικρατεί στο παραλιακό μέτωπο του Ποσειδωνίου.

Αναλυτικά η επιστολή:

Εδώ και πολλά χρόνια, το παραλιακό μέτωπο του Ποσειδωνίου, αμέσως δίπλα στο Μέγαρο Μουσικής και στον Κελλάριο όρμο, παρουσιάζει τη θλιβερή εικόνα των φωτογραφιών με λακούβες και τεράστιες φθορές. Μια τέτοια κατάσταση δυσχεραίνει πεζούς και ποδηλάτες, γονείς που χρησιμοποιούν καρότσια, όπως και ΑμεΑ που χρησιμοποιούν αμαξίδια. Αλλά πάνω από όλα πλήττει την εικόνα της πόλης μας συνολικά, και σίγουρα δεν την τιμά.

Για αυτόν τον λόγο, το σωματείο «Θεσσαλονίκη 21ος αιώνας» έστειλε επιστολή στον Δήμο Θεσσαλονίκης, καλώντας τον να προβεί σε επείγουσες ενέργειες ώστε να βελτιωθεί αυτή η κατάσταση. Δεν θα πρέπει να αναβάλουμε την παρέμβαση μέχρι να ολοκληρωθεί η συνολική ανάπλαση της περιοχής. Αυτά που πρέπει να γίνουν άμεσα, είναι οι στοιχειώδεις εργασίες για να ομαλοποιηθεί η επιφάνεια και να εξαλειφθούν οι λακούβες, σε συνεννόηση με την Εταιρία Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ). Η συνολική ανάπλαση ας ακολουθήσει αργότερα. Με την ευκαιρία, το σωματείο ζήτησε από τον Δήμο να λάβει επίσης μέτρα και για την αποτροπή της συνεχιζόμενης διέλευσης και στάθμευσης ΙΧ δίπλα στο κρηπίδωμα, εντός της ζώνης περιπάτου.

Ο Πρόεδρος του σωματείου Γιάννης Καραμήτσιος δήλωσε: «Το συγκεκριμένο σημείο της πόλης είναι ένα από τα πιο προνομιακά, καθώς συνοδεύει ένα κτίριο – κόσμημα και συνδέει την πόλη με την Καλαμαριά. Αποτελεί ντροπή για την πόλη μας να μένει έτσι παραμελημένο, ενώ θα ήταν τόσο απλή η ομαλοποίηση και η στοιχειώδης περιποίησή του».

Ακολουθούν δύο φωτογραφίες ενδεικτικές της κατάστασης στην περιοχή.

Περιμένουμε με ενδιαφέρον την απάντηση του Δήμου».

Η πόλη πρέπει επιτέλους να πει τι ακριβώς θέλει, με ρεαλισμό και συγκροτημένο σχέδιο δράσης.